توضیحات مهندس هادی قائمی درباره یادکردهای بیهقی از واژه "بندندان"

توضیحات مهندس هادی قائمی درباره یادکردهای بیهقی از واژه "بندندان"

🔹ظاهرا کاربرد اصطلاح "از بن دندان" در تاریخ بیهقی ، به همان دو مورد اشاره استاد سیدی محدود است.

🔻صفحه ۱۵۹ (دیبای دیداری) : 🔹 ". . . و فرمود ( امیر مسعود) که تا رسول او (درمیش بت ، امیر غوری) را به خوبی بازگردانیدند، بر آن شرط که هر قلعت که از حدود غرجستان گرفته است باز دهد . درمیش بت از " بن دندان" بلاحمر و لااجر قلعت ها را به کوتوالان امیر سپرد ..." 🔹 در اینجا بر پایه توصیفی که بیهقی پیشتر از نبرد سنگین امیر مسعود با غوریان می کند و شکست لشکر غوری در پایان نبرد ، تسلیم در میش بت از سر ناگزیری و ناچاری به نظر میرسد تا از روی میل و اشتیاق.

🔻صفحه ۳۱۲( دیبای دیداری) : 🔹 " . . . و آن اسپاهان وی را ( پسر کاکو) بسنده باشد به خلیفتی ما (امیر مسعود) و سالار و کدخدای که امروز فرستیم بر سر و دل وی باشد و ری و جبال ما را باشد و پسر کاکو از " بن دندان" سر به زیر دارد . . ." 🔹با تامل بر نوع نگرش امیر مسعود به انگیزههای پسر کاکو به عنوان دشمنی ظاهرا تسلیم شده چنانکه بیهقی روایت کرده و ضرورت محدود ساختن وی در در این نگرش ، باز هم همان معنی ناگزیری و اجبار قابل پذیرش تر است و میل و رغبت از آن بر نمیآید .

🔻ضمنا با توجه به معنای متضاد اصطلاح " از بن دندان" در متون فارسی که در مقاله مورد اشاره سرکار خانم جهانپور بدان پرداخته شده است، اشاره به دو نکته نیز بی فایده نیست : ۱- ادیب پیشاوری در تصحیح تاریخ بیهقی (حاشیه ۱۱۴) از بن دندان را به معنی " اطاعت و انقیاد" آورده است . ۲- در شرحی که مرحوم خطیب رهبر بر تاریخ بیهقی نوشته (سه جلدی) در هر دو مورد بالا این اصطلاح را ( صفحه ۳۱۱ شرح شماره ۱۷ و صفحه ۵۱۳ شرح شماره ۱۱) به معنی رضا و رغبت دانسته است.

@seyediBeyhaghi