🔹«درنگی در زمانهی ابن سینا»

🔹«درنگی در زمانهی ابن سینا»

🎙سخنران: مهدی سیدی، پژوهشگر تاریخ و ادبیات

📌برگرفته از بیست ودومین نشست از مجموعه «درسگفتارهایی دربارهی بوعلی سینا»ی شهرکتاب

🔻پیش از اسلام سه دودمان مهم داریم: هخامنشان، اشکانیان و ساسانیان که رویهمرفته هزار سال بر این سرزمین فرمانروایی کردند. ریشه این پایستاری را باید در خودی بودن این فرمانسالاریها( حکومتها) جُست. ویژگیای که باعث شد پیوند خوب و استواری میان فرمانسالاریهای روزگار باستان با مردم ایران برقرار باشد.

🔻در دوره پس از اسلام ما در دورههای بسیار کمی از چنین فرمانسالاریهایی برخوردار بودیم. یکی از اندکشمار دورههایی که ایرانیان فرمانروایانی ایرانی داشتند، سدهی چهارم است.

🔻سامانیان، دودمان بویه، صفاریان و دودمان زیاران همه پادشاهیهایی ایرانی بودند که در سدهی چهارم بر این کشور فرمان میراندند. از این میان سامانیان بهگونهای ویژه در راستای باززیوش (احیا) و بالش فرهنگ و تاریخ و زبان ایران کوشیدند. به وارونهی فرمانسالاریهای بیگانهای چون عرب، مغول، ازبک و... که در اندیشه غارت و چپاول هر چه بیشتر این سرزمین بودند، در این دوره درآمد این سرزمین به گُسارش (مصرف) خودش میرسید. دل فرمانروایان این دوره برای فرهنگ، زبان، ادب و تاریخ این سرزمین میسوخت.

🔻از اواخر سدهی چهارم فرمانروایی قومهای ناایرانی بر ایران آغاز میشود. کسانی که از این سرزمین بر نیامدهاند و با فرهنگ و ادب و زبان این کشور پرورش نیافتهاند. آغاز این روند با فروپاشی سامانیان به دست ترکان آلافراسیاب است.

🔻پورسینا در بخارا زاده میشود. به فراخور بوتار(شرایط) زمانه به دربار خوارزم میرود و همنشین ابوریحان میشود. پس از برآمدن دودمان غزنوی، به ری میرود و به خاندان بویه میپیوندد و در همان جا چنان زندگی میکند که در بخارا و خوارزم و چون میدان بر او تنگ میشود به اسپهان نزد خاندان کاکو میرود و سرانجام در همدان درمیگذرد. یا ابونصر فارابی در فاراب جایی در مرز قزاقستان کنونی زاده میشود، سپس سر از موصل و مصر درمیآورد و سرانجام در دمشق درمیگذرد. این پیوستگی جهان ایرانی شوربختانه با روی کار آمدن دودمان صفوی از میان میرود.

🔻چشمه دانش و فرهنگ در سدهی چهارم چنان جوشان بود که چندین دانشمند برجسته از دل آن بیرون آمد؛ ولی دویست و پنجاه سال فرمانسالاری صفویه دستاورد ادبی و فرهنگی چندانی ندارد. پس از آن تازش افغانها رخ میدهد و پس از دودمان افشار، قاجاران بر سر کار میآیند. کسانی که اگرچه از دل این خاک سربرآوردند؛ ولی چنان با فرهنگ و تاریخ این کشور بیگانه بودند که نامهای خود را چنگیزمیرزا و تیمورمیرزا میگذاشتند.

پارسی انجمن 🔻 @Parsi_anjoman

https://t.me/seyedibeyhaghi

@seyedibeyhaghi @seyedimotun

Telegram attach 📎